સાન્ટા માર્ટા (કોલમ્બિયા) : દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ કોલમ્બિયાના સાન્ટા માર્ટા શહેરમાં આ અઠવાડિયે પર્યાવરણ સુરક્ષા અને ઉર્જાના સ્ત્રોતોને લઈને એક ઐતિહાસિક સંમેલન યોજાઈ રહ્યું છે. 'ફર્સ્ટ ગ્લોબલ કોન્ફરન્સ ઓન ટ્રાન્ઝિશનિંગ અવે ફ્રોમ ફોસિલ ફ્યુઅલ્સ' નામની આ પરિષદમાં વિશ્વના લગભગ ૬૦ દેશોના મંત્રીઓ એકઠા થયા છે. આ પરિષદનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કોલસો, તેલ અને કુદરતી ગેસ જેવા અશ્મિભૂત ઈંધણ (Fossil Fuels) નો ઉપયોગ તબક્કાવાર બંધ કરવાનો છે. જોકે, સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે વિશ્વના સૌથી મોટા ઉર્જા વપરાશકર્તા દેશ અમેરિકાને આ બેઠકમાં આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું નથી.
અમેરિકા અને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની ગેરહાજરી
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળના અમેરિકાની આ પરિષદમાંથી બાદબાકી એ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે વિશ્વ હવે ક્લાઈમેટ ચેન્જ મુદ્દે અમેરિકાની નીતિઓથી અલગ માર્ગ અપનાવી રહ્યું છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ગ્રીન એનર્જી તરફના પરિવર્તનને "વિનાશક" ગણાવ્યું છે અને અમેરિકાને પેરિસ ક્લાઈમેટ એગ્રીમેન્ટમાંથી ફરી એકવાર બહાર કરી દીધું છે. વ્હાઇટ હાઉસના આ વલણને કારણે પર્યાવરણવાદી દેશોએ અમેરિકા વગર જ આગળ વધવાનો નિર્ણય લીધો હોય તેમ જણાય છે.
વૈશ્વિક ઉર્જા કટોકટી અને ઈરાન-ઈઝરાયેલ યુદ્ધ
આ સંમેલન એવા સમયે યોજાઈ રહ્યું છે જ્યારે વિશ્વ ઈતિહાસની સૌથી મોટી ઉર્જા કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યું છે. ઈરાન-ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચેના તણાવને કારણે ખાડી દેશોમાંથી આવતા તેલના સપ્લાય પર અસર પડી છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz), જ્યાંથી વિશ્વનો ૨૦% તેલ પુરવઠો પસાર થાય છે, ત્યાં સર્જાયેલી અસ્થિરતાને કારણે અનેક દેશોમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે અને ઈંધણનું રેશનિંગ કરવાની નોબત આવી છે.
પર્યાવરણ અને વિકાસ વચ્ચેનું સંતુલન
પરિષદમાં ભાગ લઈ રહેલા દેશો માટે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે પર્યાવરણને બચાવવા માટે અશ્મિભૂત ઈંધણ કેવી રીતે છોડવું. એક તરફ પશ્ચિમી દેશો રિન્યુએબલ એનર્જી (સૌર અને પવન ઉર્જા) માં રોકાણ વધારી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ કેટલીક સરકારો ઉર્જા કટોકટીને કારણે ફરીથી કોલસા જેવા પ્રદૂષિત ઈંધણ તરફ વળી રહી છે.
નવો રોડમેપ બનાવવાની તૈયારી
ગયા વર્ષે બ્રાઝિલમાં મળેલી સંયુક્ત રાષ્ટ્રની ક્લાઈમેટ કોન્ફરન્સમાં ૮૦ થી વધુ દેશોએ અશ્મિભૂત ઈંધણથી દૂર જવાનો માર્ગ તૈયાર કરવા સહમતી દર્શાવી હતી, પરંતુ સાઉદી અરેબિયા જેવા તેલ ઉત્પાદક દેશોએ તેને રોકી દીધો હતો. હવે સાન્ટા માર્ટામાં એકત્ર થયેલા દેશો તે અવરોધોને દૂર કરીને પર્યાવરણ બચાવવા માટે એક નક્કર અને સમયબદ્ધ યોજના તૈયાર કરવા માંગે છે.
આ પરિષદના નિષ્કર્ષો આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક શેરબજાર અને ઉર્જા ક્ષેત્રના ભવિષ્ય પર મોટી અસર કરી શકે છે. અમેરિકાની ગેરહાજરી છતાં શું આ ૬૦ દેશો કોઈ ક્રાંતિકારી નિર્ણય લઈ શકશે, તેના પર આખા વિશ્વની નજર છે.