નવી દિલ્હી : દેશભરમાં ચોમાસાના આગમન સાથે જ વરસાદની ૪૩ ટકા જેવી મોટી ઘટ નોંધાતા ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે. હવામાન વિભાગ (IMD) ની આગાહી મુજબ, અલ નિનોની અસર અને હિંદ મહાસાગર ડાયપોલ (IOD) ની તટસ્થ સ્થિતિને કારણે આ વર્ષે ચોમાસું સામાન્ય કરતા નબળું રહેવાની અને વરસાદમાં ૧૦ ટકાથી વધુ ખાધ રહેવાની શક્યતા છે. દિલ્હીમાં ૫૧ ડિગ્રી જેવી આકરી ગરમી અને ઉત્તર ભારતના અનેક રાજ્યોમાં વરસાદ માટેની રાહ ખેડૂત સમુદાય અને જળ સંસાધનો માટે ગંભીર પડકાર બની રહી છે.

સામાન્ય રીતે પોઝિટિવ IOD અલ નિનોની નકારાત્મક અસરોને ઘટાડવાનું કામ કરે છે, જેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ ૨૦૨૩નું વર્ષ હતું. પરંતુ વર્તમાન સ્થિતિમાં IOD તટસ્થ હોવાથી વરસાદને પ્રોત્સાહન મળતું નથી. ચોમાસું સમગ્ર દેશમાં ફેલાઈ રહ્યું છે, પરંતુ વરસાદની અછતને લીધે જળાશયોના જળસ્તરમાં ઘટાડો થવાની અને કૃષિ પાકો પર માઠી અસર પડવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. આ સ્થિતિ લાંબા ગાળે જળસંકટ અને મોંઘવારી તરફ દોરી શકે છે.

છેલ્લા થોડા દિવસોમાં નોંધાયેલા આંકડાઓ દર્શાવે છે કે વરસાદનું વિતરણ અસમાન છે, જેના કારણે અનેક રાજ્યોમાં ખેતીકામ વિલંબિત થઈ રહ્યું છે. વરસાદની આ ખાધ માત્ર ઉનાળુ પાકને જ નહીં, પરંતુ આગામી ખરીફ પાકની રોપણી પર પણ સીધી અસર કરશે. હવામાન નિષ્ણાતો પણ આ સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે, કારણ કે વાતાવરણમાં થતા આ ફેરફારો ભારત જેવા કૃષિપ્રધાન દેશ માટે અર્થતંત્રના દ્રષ્ટિકોણથી ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે.

આગામી દિવસોમાં વરસાદની ગતિવિધિઓ અને IOD માં થતા ફેરફારો જ આગામી ચોમાસાની અંતિમ સ્થિતિ નક્કી કરશે. ખેડૂતોને હાલ સાવચેતી રાખવા અને પાણીના સંગ્રહ તથા પાકના આયોજનમાં સાવધાનીપૂર્વકના નિર્ણયો લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો વરસાદની આ ખેંચ લાંબો સમય ચાલશે, તો સરકાર દ્વારા જળ વ્યવસ્થાપન અને દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે વિશેષ આયોજનની જરૂર પડી શકે છે.