નવી દિલ્હી : દેશમાં મતદાર યાદીઓના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) ને લઈને ચાલતા વિવાદ અને વિપક્ષના આકરા પ્રહારો વચ્ચે દેશના ૪૨ ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશોએ ગુરુવારે એક કડક શબ્દોમાં ખુલ્લો પત્ર જાહેર કરીને ચૂંટણી પંચનો બચાવ કર્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટ અને વિવિધ હાઈકોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશોએ સંયુક્ત રીતે જણાવ્યું છે કે કોઈપણ પુરાવા વિના બંધારણીય સંસ્થાઓ પર 'મત ચોરી' જેવા ગંભીર આરોપો મૂકવા અને અધિકારીઓને 'ચોર' કહેવાથી લોકશાહીમાં લોકોનો વિશ્વાસ ડગમગી જવાનું મોટું જોખમ રહેલું છે.

ન્યાયમૂર્તિઓ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા પત્રમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે લોકશાહીમાં સંસ્થાઓની તંદુરસ્ત ટીકા કરવી એ સૌનો બંધારણીય અધિકાર છે, પરંતુ નિરાધાર આરોપો લગાવીને સંસ્થાઓનું અપમાન કરવું યોગ્ય નથી. સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ હેમંત ગુપ્તા અને પંકજ મિત્તલ તેમજ ત્રણ હાઈકોર્ટના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશો બી.સી. પટેલ, સુભ્રો કમલ મુખર્જી અને પરમોદ કોહલી સહિતના અગ્રણી કાયદાશાસ્ત્રીઓએ આ પત્ર પર હસ્તાક્ષર કરીને SIR પ્રક્રિયાને સચોટ મતદાર યાદી તૈયાર કરવા માટેની કાયદેસર કવાયત ગણાવી છે.

બીજી તરફ, આ મુદ્દે રાજકીય ગરમાવો પણ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નીતિન નવીનએ લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી પર આકરા પ્રહારો કરતા જણાવ્યું હતું કે, જે ચૂંટણી પંચની દેખરેખ હેઠળ યોજાયેલી ચૂંટણીઓમાં વિપક્ષ કેરળ અને તમિલનાડુ જેવા રાજ્યોમાં જીતીને સત્તામાં આવ્યો છે, તે જ સંસ્થા પર હવે સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે પડકાર ફેંક્યો હતો કે જો વિપક્ષને ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર વિશ્વાસ ન હોય તો તેમણે આ પંચ હેઠળ જીતેલી તમામ બેઠકો પરથી રાજીનામા આપી દેવા જોઈએ.

આ વિવાદ ત્યારે વધુ ઉગ્ર બન્યો જ્યારે બુધવારે દિલ્હીના જંતર મંતર તરફ 'ઈન્ડિયા' (INDIA) ગઠબંધનના નેતાઓ દ્વારા રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાની આગેવાનીમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ વિરોધ કૂચ કાઢવામાં આવી હતી. તે સમયે જનપથ નજીક પોલીસે વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહેલા વિપક્ષી સાંસદોની બસને અટકાવીને રાહુલ ગાંધી સહિતના તમામ નેતાઓની હંગામી અટકાયત કરી હતી, જેના પગલે રાજકીય વાતાવરણ વધુ ગરમ બન્યું હતું.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમની પૃષ્ઠભૂમિ તપાસીએ તો, વિપક્ષી દળો છેલ્લા કેટલાક સમયથી SIR પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિ થતી હોવાનો આરોપ લગાવીને ચૂંટણી પંચ સામે મોરચો માંડી રહ્યા છે અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યા છે. શાસક પક્ષ અને કાયદાના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ચૂંટણીઓને બિન-કાયદેસર ઠેરવવાના આવા પ્રયાસો દેશમાં અશાંતિ અને અરાજકતા ફેલાવનારા તત્વોને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે, જે લોકશાહીના સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે.

અંતમાં, પૂર્વ ન્યાયાધીશોએ પોતાના નિવેદનમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે "વિશ્વાસ એ લોકશાહીનું મુખ્ય ચલણ છે" અને તમામ રાજકીય પક્ષોએ બંધારણીય મર્યાદાઓમાં રહીને જ સંસ્થાઓની સમીક્ષા કરવી જોઈએ. હાલમાં દિલ્હી પોલીસ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ વિરોધ પ્રદર્શનોને પગલે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા એલર્ટ મોડ પર છે, જ્યારે ચૂંટણી પંચે પણ પોતાની તમામ પ્રક્રિયાઓ કાયદાકીય જોગવાઈઓ મુજબ પારદર્શક રીતે થઈ રહી હોવાનો પુનરુચ્ચાર કર્યો છે.