તહેરાન,તા.૧૪: ઈરાન અમેરિકા સાથેના યુદ્ધમાં (યુએસ વિરુદ્ધ ઈરાન) અડગ ઊભું હોય તેવું લાગે છે, પરંતુ પાકિસ્‍તાનમાં શાંતિ મંત્રણા નિષ્‍ફળ ગયા બાદ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ દ્વારા હોર્મુઝ પર નાકાબંધી કરવાના નિર્ણયને કારણે તેની વેપાર જીવનરેખા જોખમમાં હોય તેવું લાગે છે. અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકાના હોર્મુઝ નાકાબંધીને કારણે ઈરાનને દરરોજ ઼૪૩૫ મિલિયન (રૂ.૪૦ અબજથી વધુ)નું નુકસાન થઈ શકે છે, જે ઈરાની અર્થવ્‍યવસ્‍થા માટે મોટો ફટકો સાબિત થઈ શકે છે.

ગયા અઠવાડિયે, પાકિસ્‍તાનના ઇસ્‍લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્‍ચે ૨૧ કલાકની શાંતિ મંત્રણા અનિર્ણિત રહી અને અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્‍સે તેને ઈરાન માટે ખરાબ સમાચાર ગણાવ્‍યા. આ પછી, ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પનું વલણ કડક બન્‍યું અને તેમણે સોમવાર, ૧૩ એપ્રિલથી અમલમાં આવતા ઈરાની બંદરોની નાકાબંધીની જાહેરાત કરી.

FDDના સિનિયર ફેલો મિયાદ મલેકી, નીતિ નિષ્‍ણાત, એ ઈરાન પર અમેરિકાના આ પગલાની આર્થિક અસરની રૂપરેખા આપી છે. તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે નાકાબંધીથી ઈરાનને દરરોજ આશરે $૪૩૫ મિલિયનનું વેપાર નુકસાન થઈ શકે છે.

યુએસ સેન્‍ટ્રલ કમાન્‍ડ (સેન્‍ટકોમ) એ જણાવ્‍યું છે કે આ નૌકાબંધી અરબી ખાડી અને ઓમાનના અખાત સહિત ઈરાની બંદરો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્‍તારોમાં પ્રવેશતા અથવા જતા તમામ દેશોના જહાજો પર લાગુ થશે. જો કે, તે હોર્મુઝની સ્‍ટ્રેટમાંથી બિન-ઈરાની બંદરો સુધી પરિવહન કરતા જહાજોને અટકાવશે નહીં.

FDDના ફોરેન પોલિસી ઇન્‍સ્‍ટિટ્‍યૂટના સિનિયર ફેલો મિયાદ મલેકી કહે છે કે ઈરાન પર અમેરિકાના આ પગલાની આર્થિક અસર તાત્‍કાલિક અને ગંભીર હોઈ શકે છે. સોશિયલ મીડિયા પ્‍લેટફોર્મ ટ્‍વિટર (હવે X) પર એક પોસ્‍ટ શેર કરતા તેમણે લખ્‍યું, હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ પર યુએસ નૌકાદળના નાકાબંધીથી ઈરાનને દરરોજ આશરે $૨૭૬ મિલિયન નિકાસ અને દરરોજ $૧૫૯ મિલિયન આયાતનું નુકસાન થશે, જેના પરિણામે કુલ દૈનિક આર્થિક નુકસાન આશરે $૪૩૫ મિલિયન થશે.

તેમની પોસ્‍ટમાં, તેમણે સમજાવ્‍યું કે ઈરાનના વાર્ષિક વેપારનો ૯૦ ટકાથી વધુ ભાગ પર્સિયન ગલ્‍ફમાંથી પસાર થાય છે, જેનું મૂલ્‍ય આશરે $૧૦૯.૭ બિલિયન છે. આ કુલ નિકાસ આવકના ૮૦% અને દેશના GDPના લગભગ એક ક્‍વાર્ટર માટે તેલ અને ગેસનો હિસ્‍સો છે.

માલેક્કીએ આને ઈરાનની વેપાર જીવનરેખા માટે એક મોટી કટોકટી તરીકે વર્ણવ્‍યું. તેમણે કહ્યું કે ઈરાન દરરોજ આશરે ૧.૫ મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ નિકાસ કરે છે, જેનાથી તેને લગભગ $૧૩૯ મિલિયનની કમાણી થાય છે. યુએસ નાકાબંધી રાતોરાત આ બંધ થઈ જશે. તેમણે બીજી એક ચિતાજનક હકીકત ઉમેરી ખાર્ગ ટાપુ, જે ઈરાનની ક્રૂડ ઓઇલ નિકાસનો ૯૨% હિસ્‍સો ધરાવે છે, તે પણ અસરગ્રસ્‍ત વિસ્‍તારમાં સ્‍થિત છે.