નવી દિલ્હી: વૈજ્ઞાનિકો અને ટેકનોલોજી એક્સપર્ટ્સને ચોંકાવી દેતા એક બહુ જ મોટા સમાચાર દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ વેનેઝુએલાથી સામે આવ્યા છે. ગ્લોબલ સિક્યોરિટી ઓડિટ, ફોરેન ટેકનોલોજી વિંગ એન્ડ સિસ્મોલોજીકલ રિપોર્ટ મુજબ, વેનેઝુએલામાં આવેલા ભૂકંપના આંચકા જમીન પર અનુભવાય તે પહેલાં જ ગૂગલની એન્ડ્રોઇડ સિસ્ટમે કરોડો નાગરિકોને ચેતવી દીધા હતા. આ ચમત્કાર પાછળ ગૂગલની (Crowdsourced Seismology) ટેકનિક કામ કરી રહી છે. આપણા દરેક એન્ડ્રોઇડ સ્માર્ટફોનમાં એક્સેલરોમીટર (Accelerometer) નામનું એક નાનું સેન્સર હોય છે, જે ફોનની હિલચાલ અને દિશા નક્કી કરે છે. જ્યારે ભૂકંપના પ્રાથમિક મોજા (P-waves), જે ખુબ જ ઝડપી હોય છે પણ માણસોને અનુભવાતા નથી, તે જમીન પરથી પસાર થાય ત્યારે આસપાસના હજારો એન્ડ્રોઇડ ફોનના એક્સેલરોમીટર એકસાથે સક્રિય થઈ જાય છે. ગૂગલ આ ડેટાને પોતાના (Epicentral Triangulation Algorithm) દ્વારા કમ્પાઈલ કરે છે. જો હજારો ફોન એક જ સમયે એક સરખી ધ્રુજારી અનુભવે, તો ગૂગલ સેકન્ડના સોમા ભાગમાં સમજી જાય છે કે આ કોઈ સામાન્ય ધ્રુજારી નથી પણ ભૂકંપ છે. આ ગણતરી પૂરી થતાં જ ભૂકંપના વિનાશક ગૌણ મોજા (S-waves) લોકો સુધી પહોંચે તે પહેલા જ ફોન પર ફૂલ વોલ્યુમમાં એલર્ટ વાગવા લાગે છે.

દરેક આધુનિક સ્માર્ટફોનમાં 'એક્સેલરોમીટર' નામનું એક સેન્સર હોય છે. સામાન્ય રીતે આ એ જ સેન્સર છે જે તમારા ફોનને લેન્ડસ્કેપ કરતી વખતે સ્ક્રીનને ઓટો-રોટેટ કરે છે. જોકે આ સેન્સરનું બીજું એક મોટું કામ વાઇબ્રેશન એટલે કે ધ્રુજારીને માપવાનું પણ છે. જ્યારે કોઈ વિસ્તારમાં જમીન ધ્રુજે છે, ત્યારે ત્યાંના સ્માર્ટફોનનું એક્સેલરોમીટર તેને તરત જ ડિટેક્ટ કરી લે છે અને તેનો રફ લોકેશન ડેટા ગૂગલના 'Android Earthquake Alerts System' સર્વર પર મોકલી દે છે. ગૂગલના સર્વર્સ આ ડેટાને તે વિસ્તારના અન્ય સેંકડો ફોન્સના ડેટા સાથે ક્રોસ-વેરિફાય કરે છે. જો એક જ સમયે ઘણા બધા ફોનમાંથી સરખો વાઇબ્રેશન ડેટા મળે, તો ગૂગલ સમજી જાય છે કે ભૂકંપ આવી રહ્યો છે અને તે તત્કાલ પ્રભાવથી આસપાસના યુઝર્સને એલર્ટ મોકલી દે છે. વિશ્વભરમાં 2 બિલિયન (200 કરોડ)થી વધુ એન્ડ્રોઇડ ફોન્સ આ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા હોવાથી તે દુનિયાનું સૌથી મોટું ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ સિસ્મોગ્રાફ નેટવર્ક બને છે.