નવી દિલ્હી:આપણા દૈનિક જીવન અને શરીરના અતિ-સંવેદનશીલ અંગો અંગે અત્યંત વિસ્ફોટક, રોચક અને ચૌંકાવનારો કિસ્સો સામે આવ્યો છે! મનુષ્યના હાથ અને પગની આંગળીઓ પર આવેલા નખ માત્ર સુંદરતા વધારવા માટે નથી, પરંતુ તે શરીરની સુરક્ષા અને દૈનિક કામગીરી માટે અત્યંત ઘાતક અને જરૂરી અંગ છે. નખ એ મુખ્યત્વે મૃત કોશિકાઓમાંથી બનેલા 'કેરાટિન' પ્રોટીનની મજબૂત પરત છે, જે આપણી આંગળીઓના અત્યંત સંવેદનશીલ ટેરવાઓને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

આપણી આંગળી અને અંગુઠા ઉપરના નખ ટેરવાને રક્ષણ આપે છે. નખ કેરાટીન નામના સખત પદાર્થના બનેલા છે. નખ ચામડીના ઉપલા આવરણમાંથી મૃત કોશોમાંથી બને છે. નખનું નિરીક્ષણ કરશો તો તેના મૂળમાં ચંદ્રાકાર ભાગ દેખાય છે તેને લુનુલા કહે છે તે નખનું મૂળ છે અને સજીવ કોષોનું બનેલું છે. તેમાં કેરાટીન એકઠું થઈને નખનો વિકાસ થાય છે. નવા કોષો ઉમેરાય તેમ જૂના કોષો આગળ વધીને નખનો વિકાસ થાય છે. નખ ટેરવાની ચામડી સાથે જ્ઞાાનતંતુઓથી જોડાયેલ છે. ટેરવાની બહાર વધેલા નખ નિર્જીવ હોય છે તે કાપવાથી પીડા થતી નથી. ઈ.સ. પૂર્વે ૩૦૦૦ના સમયમાં પણ નખ રંગવાની પરંપરા હતી. રંગવા સાથે નખ વધારવાની પણ ફેશન છે. એક ચીની સાધુએ પોતાના નખ ૫૭.૭૯ સેન્ટીમીટર સુધી વધારીને વિશ્વવિક્રમ સ્થાપેલો. ૧૯૯૮માં શ્રીધર પિલ્લાઈ નામના યુવાને ડાબા હાથની આંગળીના નખ ૬૧૫.૩૨ સેન્ટીમીટર સુધી જાળવી વિક્રમ સર્જેલો.

આંગળીઓના સંવેદનશીલ ટેરવાઓનું રક્ષણ: આંગળીઓના છેડા પર અસંખ્ય નાડીઓ (Nerves) આવેલી હોય છે. નખ એક મજબૂત કવચ તરીકે કામ કરીને ટેરવાઓને વાગવાથી અને ઈજા થવાથી બચાવે છે.

ઝીણી વસ્તુઓ પકડવામાં મદદ: નખની હાજરીના કારણે જ મનુષ્ય સોયમાં દોરો પરોવવો, કાગળ ઉપાડવો કે ઝીણી વસ્તુઓ પર પકડ મજબૂત કરવી જેવા અત્યંત ચોકસાઈભર્યા કામો કરી શકે છે.

ખંજવાળવું અને કુદરતી બચાવ: શરીરે ખંજવાળ આવે ત્યારે નખ અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થાય છે. આ ઉપરાંત પ્રાચીન સમયથી જ મનુષ્ય સ્વ-બચાવ (Self-defence) માટે પણ નખનો ઉપયોગ કરતો આવ્યો છે.

સ્વાસ્થ્યનો અરીસો અને બીમારીઓના સંકેત: નખનો રંગ અને તેનો આકાર શરીરની અંદર ચાલી રહેલી ગંભીર બીમારીઓનો પર્દાફાશ કરે છે. નખ પીળા, વાદળી કે સફેદ પડવા એ એનિમિયા, લીવર, હૃદય કે ફેફસાની ગંભીર સમસ્યાઓનો સનસનાટીભર્યો નિર્દેશ કરે છે.