નવી દિલ્હી : આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર અને જિયોપોલિટિકલ મોરચે ભારત માટે અત્યાર સુધીના સૌથી રાહત આપતા અને ખુશીના સમાચાર સામે આવ્યા છે. મળતી બિલકુલ પાકી વૈશ્વિક વેપાર અને ગ્લોબલ એનર્જી ડેસ્ક વિગતો મુજબ, મિડલ ઈસ્ટના અગ્રણી દેશોમાંથી ભારત માટે ઉર્જા સુરક્ષા (Energy Security) સુનિશ્ચિત કરતો મોટો સપ્લાય શરૂ થઈ ગયો છે. લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) અને કાચા તેલ (Crude Oil) ના તોતિંગ જથ્થા સાથે ૪૦ થી વધુ વિશાળ સુપર ટેન્કર જહાજો દરિયાઈ માર્ગે ભારતના વિવિધ બંદરો તરફ રવાના થઈ ચૂક્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે પણ ભારતે પોતાની મજબૂત વિદેશ નીતિના કારણે ખાડી દેશોમાંથી ક્રૂડ અને ગેસનો અવિરત સપ્લાય મેળવવામાં મોટી સફળતા મેળવી છે.

યુદ્ધ અને દરિયાઈ અવરોધોને કારણે ભારતમાં સૌથી વધુ અસર LPG (રાંધણ ગેસ)ના આયાત પર પડી હતી, જે ઘટીને સામાન્ય કરતાં માત્ર 51% જેટલી જ રહી ગઈ હતી.મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલતાની સાથે જ ભારત તરફ આવી રહેલા 40 ટેન્કરોમાં સૌથી વધુ રાહ LPG અને LNG લઈને આવતા જહાજોની જોવાઈ રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, ખાડી દેશોના એક્સપોર્ટ ટર્મિનલ ફરી શરૂ થતાં ગેસ પુરવઠો ઝડપથી સામાન્ય થઈ જશે. બીજી તરફ, ક્રૂડ ઓઇલની સપ્લાય કટોકટીના સમયમાં પણ વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોને કારણે જળવાઈ રહી હતી, જેથી તેની આયાત ધીમી પડી હતી પણ સંપૂર્ણ બંધ થઈ નહોતી. હાલ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રન્ટ ક્રૂડના ભાવ પણ નીચલી સપાટીએ છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સામાન્ય થવાથી ભારતના ઓઇલ રિફાઇનિંગ સેક્ટરને મોટો ફાયદો થશે. ક્રૂડ ઓઇલની સરળ ઉપલબ્ધતા, ઘટતું ભાડું અને વીમા ખર્ચમાં ઘટાડાને કારણે રિફાઇનરીઓ હવે વધુ ક્ષમતા સાથે કામ કરી શકશે. ખાસ કરીને રાજસ્થાનની નવી બાડમેર રિફાઇનરીમાં ઉત્પાદન વધવાને કારણે ભારતમાંથી ડીઝલ, પેટ્રોલ અને જેટ ફ્યુઅલની નિકાસને પણ મોટો વેગ મળશે.

પરિસ્થિતિ થાળે પડી રહી હોવા છતાં, ભારતીય રિઝર્વ બેંકના પૂર્વ ગવર્નર રઘુરામ રાજને આ સંકટને ભારત માટે એક ગંભીર ચેતવણી ગણાવી છે. તેમણે સલાહ આપી છે કે ભવિષ્યમાં આવા વૈશ્વિક આંચકાઓથી બચવા માટે ભારતે મોટા પાયે 'સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ' (વ્યૂહાત્મક ઓઇલ ભંડાર) વિકસાવવા પડશે. આ સાથે જ ઊર્જા પુરવઠા માટે માત્ર એક જ માર્ગ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે વૈકલ્પિક સપ્લાય લાઈન અને ઈમરજન્સી પ્લાન તૈયાર રાખવો પડશે. માત્ર ઊર્જા ક્ષેત્ર જ નહીં પરંતુ દવા ઉદ્યોગ (ફાર્મા સેક્ટર) જેવા અન્ય મહત્ત્વના ક્ષેત્રોમાં પણ ભારતે કોઈ એક દેશ કે સપ્લાય રૂટ પર નિર્ભરતા ઘટાડવી જોઈએ.