રાજકોટ: શ્રાવણ મહિનાની શરૂઆતની સાથે જ રાજ્યભરમાં ખેતરો, ગામડાઓ અને શહેરી સોસાયટીઓમાં સાપ દેખાવાની ઘટનાઓમાં અચાનક મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે. વન્યજીવ નિષ્ણાતોના મતે, આ માત્ર નાગ પંચમીની ધાર્મિક માન્યતાઓ સાથે જોડાયેલું નથી, પરંતુ તેની પાછળ ભારે વરસાદ, વધેલી ભેજ, જમીનના બિલોમાં પાણી ભરાવું અને પ્રજનન ઋતુ જેવા કુદરતી તથા વૈજ્ઞાનિક કારણો મુખ્યત્વે જવાબદાર છે.

સાપ સામાન્ય રીતે જમીનના ખાડાઓ, ઉંદરના બિલ અથવા ગાઢ ઝાડીઓમાં સુરક્ષિત આશ્રય શોધતા હોય છે, પરંતુ ચોમાસા દરમિયાન આ બિલોમાં પાણી ભરાઈ જવાના કારણે તેઓ જીવ બચાવવા માટે ખુલ્લા વિસ્તારો અને માનવ વસ્તી તરફ ધકેલાય છે. ઠંડા લોહીવાળા પ્રાણી હોવાથી બદલાતા વાતાવરણમાં તેમની શારીરિક સક્રિયતા વધી જાય છે અને તેઓ શિકારની શોધમાં વધુ બહાર નીકળે છે.

ચોમાસાની ઋતુમાં દેડકા, ઉંદર અને અન્ય જીવજંતુઓની વસ્તીમાં ઝડપી વધારો થવાથી સાપને પૂરતા પ્રમાણમાં ખોરાક મળી રહે છે, જે તેમની અવરજવરને વધુ વેગ આપે છે. આ ઉપરાંત, આ સમયગાળો અનેક પ્રજાતિના સાપો માટે પ્રજનન કાળ પણ ગણાય છે, જેના કારણે નર અને માદા સાપ સાથીની શોધમાં લાંબા અંતર સુધી ભ્રમણ કરતા જોવા મળે છે.

નાગ પંચમીના તહેવારનું સર્પ પૂજા સાથે વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ હોવા છતાં, વાસ્તવમાં સાપનું બહાર આવવું એ સંપૂર્ણપણે કુદરતી જીવનચક્રનો જ એક ભાગ છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, આવા સમયે સાપ દેખાય તો તેને નુકસાન પહોંચાડવાને બદલે વન વિભાગ કે સ્નેક રેસ્ક્યુ ટીમને જાણ કરવી તેમજ ઘર આસપાસ સ્વચ્છતા અને સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.