અમદાવાદ, તા.૦૩: ગુજરાત સરકાર દ્વારા પહેલી ઓક્ટોબરના રોજ ગેઝેટમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવેલા ‘ગુજરાત યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ-૨૦૨૬’ (યુસીસી) અંતર્ગત હવે રાજ્યમાં લગ્ન, છૂટાછેડા અને વારસાગત હકોની સાથેસાથે લિવ-ઈન રિલેશનશિપ માટે પણ એકદમ કડક અને સ્પષ્ટ કાનૂની જોગવાઈઓ લાગુ કરી દેવામાં આવી છે. ગત ૧૭ સપ્ટેમ્બરના રોજ રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મેળવનાર આ નવા કાયદા હેઠળ હવે લિવ-ઈન રિલેશનશિપમાં રહેતા યુગલોએ સંબંધિત રજિસ્ટ્રાર સમક્ષ ફરજિયાતપણે લેખિત નિવેદન રજૂ કરીને તેની સત્તાવાર નોંધણી કરાવવી પડશે, જે રાજ્યના કાનૂની ઈતિહાસમાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

આ નવા નિયમો અનુસાર, ગુજરાતના મૂળ નિવાસી હોય કે રાજ્ય બહાર રહેતા હોય, પરંતુ લિવ-ઈન સંબંધોમાં જોડાવા માગતા યુગલોએ નિયત સમયમર્યાદામાં રજિસ્ટ્રાર સમક્ષ ઉપસ્થિત થઈને દસ્તાવેજી પુરાવાઓ સાથે અરજી કરવાની રહેશે. રજિસ્ટ્રાર દ્વારા આ અરજીની ઊંડાણપૂર્વક ચકાસણી કરવામાં આવશે અને સામાન્ય રીતે ૩૦ દિવસની અંદર આ નોંધણી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવશે, અથવા જો કોઈ વાંધો હશે તો નોંધણી નકારવા માટેના લેખિત કારણો પણ રજૂ કરવા પડશે જેથી પારદર્શિતા જળવાઈ રહે.

આ કાયદાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે લિવ-ઈન રિલેશનશિપ દરમિયાન જન્મેલા બાળકને તે યુગલના કાયદેસરના સંતાન તરીકેનો દરજ્જો આપવામાં આવશે અને તેને તમામ કાયદાકીય કવચ તથા વારસાગત હકો પૂરા પાડવામાં આવશે. જોકે, સરકારે આ વ્યવસ્થાના દુરુપયોગને અટકાવવા માટે ખૂબ જ સખત શરતો મૂકી છે, જેમાં જો કોઈ એક પાર્ટનર અગાઉથી પરણિત હોય, સગીર હોય અથવા કાયદા દ્વારા પ્રતિબંધિત શ્રેણીમાં આવતો હોય તો આવા સંબંધોની નોંધણી ક્યારેય થઈ શકશે નહીં.

સુરક્ષા અને સામાજિક શિસ્તને ધ્યાનમાં રાખીને નિયમોમાં એવું પણાવવામાં આવ્યું છે કે જો રજૂ કરવામાં આવેલ સંબંધ શંકાસ્પદ જણાશે અથવા બંનેમાંથી કોઈ પણ પાર્ટનરની ઉંમર ૨૧ વર્ષથી ઓછી હશે, તો રજિસ્ટ્રારે તાત્કાલિક ધોરણે તેમના માતા-પિતા કે વાલીઓને તેમજ સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશનને આ અંગેની જાણ કરવી પડશે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુવાનોના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવાનો અને લિવ-ઈન સંબંધોને કારણે ઊભા થતા ગૂંચવણભર્યા પારિવારિક તથા કાનૂની પ્રશ્નોનો કાયમી ધોરણે નિકાલ લાવવાનો છે.

આજના આધુનિક યુગમાં લિવ-ઈન રિલેશનશિપનો ટ્રેન્ડ ઝડપથી વધી રહ્યો છે પરંતુ તેના કારણે અગાઉ અનેક પ્રકારની કાનૂની અચોક્કસતાઓ અને સામાજિક પ્રશ્નો ઊભા થતા હતા, જેના નિવારણ અર્થે સરકારે આ ખાસ માળખું ઊભું કર્યું છે. આગામી દિવસોમાં રાજ્ય સરકાર દ્વારા આ કાયદાના અમલીકરણ માટેની સત્તાવાર તારીખ જાહેર કરવામાં આવશે, ત્યારબાદ આ નિયમોનો ભંગ કરનાર સામે કાયદાકીય પગલાં લેવામાં આવશે તેવી પૂરી સંભાવના છે.