વડોદરા : વડોદરા શહેરમાં અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર રીતે વન્યજીવોને ઘરોમાં કેદ કરીને રાખવાના બનાવો સામે આવતા ગુજરાત પશુ ક્રૂરતા નિવારણ સોસાયટી એટલે કે જીએસપીસીએ અને વન વિભાગ દ્વારા સંયુક્ત રીતે એક બહુ મોટી કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. અધિકારીઓને લાંબા સમયથી એવી ફરિયાદો મળી રહી હતી કે ઘણા લોકો પોતાના ઘરોમાં પ્રતિબંધિત વન્યજીવોને ગેરકાયદેસર રીતે પાળી રહ્યા છે. આ ફરિયાદોના આધારે બુધવારના રોજ શહેરના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં એક વ્યાપક સર્ચ ઓપરેશન ચલાવવામાં આવ્યું હતું. આ વિશેષ અભિયાન દરમિયાન વન વિભાગની ટીમોએ છાણી આજવા રોડ અને શહેરના અન્ય રહેણાંક વિસ્તારોના અલગ-અલગ ઘરોમાંથી પિંજરામાં કેદ કરાયેલા કુલ ૯ પોપટોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢ્યા હતા. વન વિભાગની ટીમ દ્વારા તાત્કાલિક તમામ પોપટોને પોતાના કબજામાં લઈ લેવામાં આવ્યા હતા.

વડોદરાના રાજમહેલ વિસ્તારમાં પણ પ્રતિબંધિત કાચબા રાખવામાં આવ્યા હોવાની ચોક્કસ બાતમી જીએસપીસીએને મળી હતી. આ ફરિયાદના આધારે વન વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે જીએસપીસીએના કાર્યકર્તા રમેશ તુરંત જ ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા હતા. જ્યારે અધિકારીઓએ ત્યાં ઝીણવટભરી તપાસ કરી ત્યારે તે ઘર પાસેથી ૨ પ્રતિબંધિત કાચબા પણ મળી આવ્યા હતા. આમ આ સંયુક્ત કાર્યવાહી દરમિયાન કુલ ૧૧ મુક વન્યજીવોનું સફળતાપૂર્વક રેસ્ક્યુ કરવામાં આવ્યું હતું. આ તમામ રેસ્ક્યુ કરાયેલા વન્યજીવોને આગળની તબીબી દેખરેખ, સારવાર અને તેમના કુદરતી આવાસમાં સુરક્ષિત રીતે મુક્ત કરવાની પ્રક્રિયા માટે વન વિભાગને સોંપી દેવામાં આવ્યા છે.

આ સફળ અભિયાન બાદ જીએસપીસીએ દ્વારા શહેરના તમામ નાગરિકોને એક અત્યંત ગંભીર અને મહત્વપૂર્ણ અપીલ કરવામાં આવી છે. સંસ્થાએ સ્પષ્ટ જણાવ્યું છે કે જો કોઈપણ વ્યક્તિના ઘરમાં પોપટ, કાચબો કે અન્ય કોઈ પણ વન્યજીવ રાખવામાં આવ્યો હોય તો તેઓએ કાનૂની મુશ્કેલીઓથી બચવા માટે વહેલી તકે સ્વેચ્છાએ એનજીઓ કે નજીકની વન વિભાગની કચેરીને સોંપી દેવો જોઈએ. સંસ્થાના નિયમો મુજબ વન્યજીવોને ગેરકાયદેસર રીતે પોતાના ઘરમાં રાખવા એ વન્યજીવ સંરક્ષણ કાયદા હેઠળ એક ગંભીર ગુનો છે. માત્ર પોતાના શોખ ખાતર કોઈપણ વન્યજીવને પિંજરામાં પૂરી રાખવું તે સંબંધિત વ્યક્તિ માટે ભારે કાનૂની મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી શકે છે.

જીએસપીસીએ દ્વારા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે કાયદો દેશના દરેક નાગરિક માટે સમાન છે અને બધાએ નિયમોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે. જો કોઈ પણ વ્યક્તિ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા પકડાશે તો તેમની સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. બીજી એક દુઃખદ ઘટનામાં વડોદરા જિલ્લાની સિનોર તાલુકાના સિનોર ગામમાં સાપ અને વન્યજીવોનું રેસ્ક્યુ કરનાર ૩૮ વર્ષીય અનિલ માછીનું સાપ કરડવાથી કરૂણ મૃત્યુ થયું છે. મૃતક અનિલ માછી સિનોર ગામના રોહિતવાસ વિસ્તારમાં રહેતા હતા અને મુખ્યત્વે વાહન ચાલક તરીકે કામ કરતા હતા. વાહન ચાલક તરીકે કામ કરવા ઉપરાંત તેઓ છેલ્લા ઘણા સમયથી સ્વેચ્છાએ સાપ તથા અન્ય સંકટમાં ફસાયેલા વન્યજીવોના રેસ્ક્યુનું પ્રશંસનીય કામ પણ કરતા હતા.

ઘટનાના દિવસે તેઓ સિનોર ગામમાં પાઉભાજી લેવા ગયા હતા તે દરમિયાન તેમને રસ્તા પર એક ખતરનાક સાપ નજરે પડ્યો હતો. આસપાસ હાજર રહેલા લોકો અને ત્યાં રમી રહેલા નાના બાળકોને સાપ કરડવાના જોખમથી બચાવવાના ઉદ્દેશ્યથી તેમણે પોતાની જાતને જોખમમાં મૂકીને તે સાપને રેસ્ક્યુ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જ્યારે તેઓ સાપને પકડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા ત્યારે અચાનક તે સાપએ તેમની આંગળીના ભાગે ડંખ માર્યો હતો. સાપ કરડ્યા પછી તેમના મિત્રો તેમને તાત્કાલિક મોટરસાઇકલ પર બેસાડીને સારવાર માટે મોટા ફોફલિયા હોસ્પિટલ લઈ ગયા હતા.

ત્યારબાદ તેમની નાજુક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તેમને ૧૦૮ એમ્બ્યુલન્સ દ્વારા વડોદરાની એસએસજી હોસ્પિટલ ખાતે ખસેડવામાં આવ્યા હતા. જો કે એસએસજી હોસ્પિટલ પહોંચતા જ ત્યાં હાજર તબીબોએ તેમને મૃત જાહેર કર્યા હતા. આ હૃદયદ્રાવક ઘટનાની જાણ થતાં જ તેમના પરિવારજનો અને ગ્રામજનો મોટી સંખ્યામાં એસએસજી હોસ્પિટલ દોડી આવ્યા હતા. શોકમગ્ન પરિવારજનો અને મિત્રોએ સરકાર તથા વન વિભાગ પાસે મૃતકના પરિવારને યોગ્ય આર્થિક સહાય પૂરી પાડવાની ઉગ્ર માંગણી કરી છે. પોલીસને આ દુર્ઘટનાની જાણ કરવામાં આવ્યા બાદ મૃતકના નશ્વર દેહને પોસ્ટમોર્ટમ માટે હોસ્પિટલના શબઘરમાં મોકલી આપવામાં આવ્યો છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર વન વિભાગ અને વિવિધ સંસ્થાઓ તરફથી તેમને સાપ પકડવા અને વન્યજીવ રેસ્ક્યુ સંબંધિત સત્તાવાર પ્રમાણપત્રો પણ આપવામાં આવ્યા હતા.