ગાંધીનગર: ગુજરાત સરકારનો પ્રસ્તાવિત 'કલ્પસર પ્રોજેક્ટ' સમગ્ર રાજ્યની આર્થિક અને ભૌગોલિક કાયાપલટ કરવા માટે સંપૂર્ણ સક્ષમ છે. દરિયામાં વહી જતાં કરોડો લીટર નદીના પાણીને સમુદ્રમાં ભળતા પહેલાં જ રોકીને તેનો સદુપયોગ કરવાનો આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ખંભાતના અખાત પર આશરે ૬૦ કિલોમીટર લાંબો વિશાળ બંધ (ડાઈક) બાંધીને નર્મદા, સાબરમતી, મહી અને ઢાઢર જેવી નદીઓના પાણીનો સંગ્રહ કરવામાં આવશે, જેનાથી એક અદ્ભુત મીઠા પાણીનું મહાકાય જળાશય તૈયાર થશે. આ યોજના સાકાર થતાં જ વર્ષોથી પાણીની કટોકટી વેઠતા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં જળ સંકટ કાયમ માટે હળવું થઈ જશે.

પાણીના સંગ્રહ ઉપરાંત આ પ્રોજેક્ટ દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર વચ્ચેની કનેક્ટિવિટીમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવશે. નિર્ધારિત પાળા (ડાઈક) પર સડક અને પરિવહન કોરિડોર વિકસાવવાનો પ્રસ્તાવ છે, જેના કારણે હાલ સુરત અને ભાવનગર વચ્ચેનું ૩૫૬ કિલોમીટરનું રોડ અંતર ઘટીને માત્ર ૧૭૭ કિલોમીટર રહી જશે. એટલે કે મુસાફરીનો સમય અને અંતર બંને અડધા થઈ જશે. આ ઉપરાંત, આ પ્રોજેક્ટ સાથે આશરે ૨૪૭૦ મેગાવોટની હાઇબ્રિડ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા (Renewable Energy) ક્ષમતા વિકસાવવાની ભવ્ય શક્યતાઓ પણ રહેલી છે.

ભારતના સૌથી મોંઘા દરિયાકાંઠાના માળખાગત પ્રોજેક્ટ્સમાં સ્થાન પામનાર આ યોજનાનો અંદાજિત ખર્ચ વધીને આશરે ₹૧.૩૩ લાખ કરોડ સુધી પહોંચ્યો છે. પ્રોજેક્ટના જટિલ દરિયાઈ એન્જિનિયરિંગ અને જળ નિયંત્રણ માટે ભારત અને નેધરલેન્ડ વચ્ચે 'લેટર ઓફ ઈન્ટેન્ટ' પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે, જેથી ડચ નિપુણતાનો લાભ મેળવી શકાય. જોકે, દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ પર સંભવિત અસર, ભરતી-ઓટનું સંચાલન અને ખાડા-મીઠા પાણીનું મિશ્રણ અટકાવવા જેવા મોટા પડકારો સામે લડીને આગામી વર્ષોમાં આ સ્વપ્નદ્રષ્ટા પ્રોજેક્ટને જમીન પર ઉતારવા સરકાર સક્રિય કવાયત કરી રહી છે.