અમદાવાદ,તા.૦૪: આંકડાકીય અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) દ્વારા શ્રમ બજાર ગતિશીલતા પરના તાજેતરના અહેવાલમાં ઉદ્યોગસાહસિકોની ભૂમિ તરીકે ગુજરાત રાજ્‍યની પ્રતિષ્ઠાને સમર્થન મળ્‍યું છે. અહેવાલ દર્શાવે છે કે ગુજરાતના ચાર મુખ્‍ય શહેરોમાંથી ત્રણ રાજકોટ, સુરત અને અમદાવાદમાં ૪૦% થી વધુ ઉત્તરદાતાઓએ પોતાને સ્‍વરોજગાર તરીકે ઓળખાવ્‍યા છે. રાજકોટમાં સ્‍વરોજગાર વ્‍યક્‍તિઓનો હિસ્‍સો સૌથી વધુ ૫૦.૪% છે, ત્‍યારબાદ સુરત (૪૨.૪%) અને અમદાવાદ (૪૧.૪%) છે.આ આંકડા ૧૦ લાખથી વધુ વસ્‍તી ધરાવતા ૪૬ શહેરોમાં સ્‍વરોજગાર ૩૫.૧% અને શહેરી ભારતમાં રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૪૦.૪% કરતા વધુ છે.

સ્‍વરોજગાર ઉત્તરદાતાઓનો હિસ્‍સો કોલકાતામાં ૩૯.૬%, દિલ્‍હીમાં ૩૭.૯%, ગ્રેટર મુંબઈમાં ૩૨.૮% અને ચેન્નાઈમાં ૨૪.૧% હતો. રાજકોટ કરતાં વધુ હિસ્‍સો ધરાવતા શહેરોમાં ગ્‍વાલિયર (૬૪.૭%), વારાણસી (૬૪.૨%), પ્રયાગરાજ (૫૫.૯%) અને જોધપુર (૫૫.૪%)નો સમાવેશ થાય છે.

આ વલણને પરિપ્રેક્ષ્યમાં મૂકતા, FICCI ગુજરાતના ચેરમેન ગોકુલ જયકૃષ્‍ણે જણાવ્‍યું હતું કે, ઉદ્યોગસાહસિક માનસિકતા પેઢીઓથી ગુજરાતના સામાજિક માળખાનો એક ભાગ છે. અમદાવાદ, સુરત અને રાજકોટ જેવા શહેરોમાં, ઘણા યુવાનો પગારદાર નોકરીઓ પસંદ કરવાને બદલે પોતાના સાહસો બનાવવાની ઇચ્‍છા રાખે છે. અહીંના યુવાનો કૌટુંબિક વ્‍યવસાયોને ખીલતા જોઈને મોટા થયા છે. આમ, તેમની જોખમ લેવાની ક્ષમતા વધુ છે અને તેણે એક મજબૂત MSME ઇકોસિસ્‍ટમ બનાવવામાં મદદ કરી છે.

ભારતભરમાં ૬૦,૦૦૦ લોકો અને ગુજરાતના ચાર મુખ્‍ય શહેરોમાં ૮,૦૦૦ થી વધુ લોકોનો સર્વેક્ષણ કરનાર અહેવાલમાં શહેરી કેન્‍દ્રોમાં માલિકી અને ભાગીદારી કંપનીઓના પ્રભુત્‍વ પર પણ પ્રકાશ પાડવામાં આવ્‍યો હતો. સુરતમાં, ૮૩.૨% ઉત્તરદાતાઓએ આવા સાહસો માટે કામ કર્યું હતું, ત્‍યારબાદ રાજકોટ ૭૮.૩% સાથે આવે છે.

આ પરિમાણમાં ૪૬ શહેરોમાં સુરત પાંચમા ક્રમે છે અને તેના પહેલા આગ્રા (૮૬.૬%), વારાણસી (૮૬.૫%), પ્રયાગરાજ (૮૪.૧%) અને લુધિયાણા (૮૩.૭%) આવે છે. સુરત અને રાજકોટમાં ૩૬ ભારતીય શહેરો કરતાં માલિકીની કંપનીઓમાં વધુ લોકોને રોજગારી મળે છે.

ગુજરાતની ઉદ્યોગસાહસિક માનસિકતા તેના શ્રમ બજારને આકાર આપી રહી છે. રાજ્‍યમાં મજબૂત સ્‍ટાર્ટઅપ નીતિ અને સંસ્‍કૃતિ આ રાજ્‍યમાં માલિકી અને ભાગીદારી કંપનીઓની સંખ્‍યામાં વધારો કરવા માટે ઉત્‍પ્રેરક છે. હકીકતમાં, તે રાજ્‍યનું મજબૂત MSME ઇકોસિસ્‍ટમ છે જે રોજગાર સર્જનનું પ્રાથમિક એન્‍જિન પણ છે, ICC ગુજરાતના ચેરમેન પથિક પટવારીએ જણાવ્‍યું હતું.

સુરતમાં ઉત્‍પાદન સૌથી મોટા રોજગાર ક્ષેત્ર તરીકે ઉભરી આવ્‍યું છે, જે ૫૧% ઉત્તરદાતાઓ માટે જવાબદાર છે, ત્‍યારબાદ રાજકોટ ૪૨.૫% અને અમદાવાદ ૩૧% છે. જથ્‍થાબંધ અને છૂટક વેપાર બીજા ક્રમે સૌથી મોટો રોજગારદાતા હતો, જે સુરતમાં ૨૦% ઉત્તરદાતાઓ, અમદાવાદમાં ૧૬% અને રાજકોટમાં ૧૫% હતો. ત્રણેય શહેરોમાં ઉત્‍પાદન અને વેપારે મળીને ૪૭% થી ૭૧% રોજગારીનું સર્જન કર્યું.