​મહીસાગર : ગુજરાતની ધરતી પર વીરતા અને જ્ઞાનનો એક અનોખો સંગમ મહીસાગર જિલ્લાના એક નાનકડા ગામમાં જોવા મળી રહ્યો છે. દેશની રક્ષા કાજે સરહદ પર પોતાના સપુતોને મોકલવામાં આ ગામ સમગ્ર પંથકમાં મોખરાનું સ્થાન ધરાવે છે. સ્થાનિક આંકડાઓ અનુસાર, આ નાના એવા ગામમાંથી અત્યાર સુધીમાં કુલ ૩૮ જેટલા યુવાનો ભારતીય સેનામાં જોડાઈને દેશસેવાનું પરમ કર્તવ્ય નિભાવી ચૂક્યા છે અને હાલમાં પણ અનેક જવાનો સરહદો સાચવી રહ્યા છે. દેશભક્તિના રંગે રંગાયેલા આ ગામમાં શિક્ષણનું સ્તર પણ એટલું જ પ્રેરણાદાયી છે, કારણ કે અહીંની સ્થાનિક સરકારી પ્રાથમિક શાળા માત્ર એક જ શિક્ષકના ભરોસે સફળતાપૂર્વક ચાલી રહી છે.

​આ શાળાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે ત્યાં ફરજ બજાવતા એકમાત્ર શિક્ષક પોતે પ્રજ્ઞાચક્ષુ (દિવ્યાંગ) છે. આંખોની રોશની ન હોવા છતાં, તેમનામાં રહેલો જ્ઞાનનો પ્રકાશ ગામના બાળકોના ભવિષ્યને ઉજ્જવળ બનાવી રહ્યો છે. શાળામાં ધોરણ ૧ થી ૫ સુધીના તમામ બાળકો અભ્યાસ કરે છે. અપૂરતી માળખાકીય સુવિધાઓ અને સ્ટાફની અછત વચ્ચે પણ આ આચાર્ય સહ શિક્ષક પોતાની મર્યાદાઓને ક્યારેય શિક્ષણ આડે આવવા દેતા નથી.

​શાળાના રોજિંદા સંચાલનની વાત કરીએ તો, ધોરણ ૧ થી ૫ ના તમામ વિદ્યાર્થીઓને એક જ મોટા ઓરડામાં એકસાથે બેસાડવામાં આવે છે. પ્રજ્ઞાચક્ષુ શિક્ષક પોતાની આગવી શિક્ષણ પદ્ધતિ, શ્રવણ શક્તિ અને સ્મરણ શક્તિના જોરે તમામ ધોરણના બાળકોને ખૂબ જ સરળતાથી અલગ-અલગ વિષયોનું જ્ઞાન પીરસે છે. તેઓ દરેક બાળક પર વ્યક્તિગત ધ્યાન આપે છે, જેના કારણે શાળાના બાળકો શિક્ષણની સાથે-સાથે શિસ્ત અને સંસ્કારના પાઠ પણ સુપેરે શીખી રહ્યા છે.

​સ્થાનિક ગ્રામજનો અને શાળાના ટ્રસ્ટ મંડળનો આ શિક્ષક પર અખૂટ વિશ્વાસ છે. ગ્રામવાસીઓનું કહેવું છે કે, સરકારી નિયમો અનુસાર ભલે અહીં વધુ સ્ટાફની જરૂરિયાત હોય, પરંતુ આ એકમાત્ર શિક્ષકની નિષ્ઠા અને કાર્યશૈલી એટલી પ્રભાવશાળી છે કે સમગ્ર ગામ તેમના પર જ નિર્ભર છે. એક તરફ જ્યાં ગામના સરહદ પર તૈનાત ૩૮ સૈનિકો દેશનું રક્ષણ કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ આ દિવ્યાંગ ગુરુજી શાળામાં દેશના ભાવી નાગરિકોનું ઘડતર કરીને આડકતરી રીતે દેશસેવા જ કરી રહ્યા છે. ભૌતિક સુવિધાઓના અભાવ વચ્ચે પણ આ ગામ અને શાળા આજે સમગ્ર રાજ્ય માટે રાષ્ટ્રપ્રેમ અને શિક્ષણ પ્રત્યેના સમર્પણનું એક ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પૂરું પાડી રહ્યા છે.