ગાંધીનગર, તા. 18 : ગુજરાત સરકારના નાણા વિભાગ દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે ૪,૦૮,૦૫૩ કરોડ રૂપિયાનું ઐતિહાસિક બજેટ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ ૧૦.૨% નો વધારો દર્શાવે છે. આ બજેટ મુખ્યત્વે પાંચ સ્તંભો – સામાજિક સુરક્ષા, માનવ સંસાધન વિકાસ, માળખાકીય સવલતો, આર્થિક વિકાસ અને ગ્રીન ગ્રોથ પર કેન્દ્રિત છે. દેશના ગ્રોથ એન્જિન તરીકે ગુજરાતનું રાષ્ટ્રીય જીડીપીમાં યોગદાન ૨૦૦૦-૦૧ માં ૫.૧% હતું જે વધીને ૨૦૨૫-૨૬ માં ૮.૩% થયું છે.
‘GYAN’ થીમ અને સામાજિક ઉત્થાન
બજેટમાં ગરીબ, યુવા, અન્નદાતા (ખેડૂત) અને નારી શક્તિ (GYAN) ના સશક્તિકરણ પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે.
 * નારી શક્તિ: ‘નમો લક્ષ્મી યોજના’ હેઠળ ૯ થી ૧૨ ધોરણમાં ભણતી ૧૧ લાખ વિદ્યાર્થિનીઓ માટે ૧,૨૫૦ કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. ‘લખપતિ દીદી’ યોજના અને આઈટીઆઈમાં ‘નમો કૌશલ્ય લક્ષ્મી યોજના’ દ્વારા મહિલાઓની આર્થિક અને કૌશલ્ય પ્રગતિ માટે ભાર મુકાયો છે.
 * યુવા અને શિક્ષણ: ૯૨૬ નવી પીએમ શ્રી શાળાઓ આધુનિક સુવિધાઓ સાથે સજ્જ કરાશે. ગાંધીનગરમાં ૧૦૦ કરોડના ખર્ચે ‘નમો સેન્ટ્રલ લાઈબ્રેરી’ સ્થાપવામાં આવશે.
 * જનજાતીય કલ્યાણ: આદિવાસી સમુદાયોના વિકાસ માટે આ વર્ષે ૩૫,૭૮૦ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે અને આગામી ૫ વર્ષમાં ૨ લાખ કરોડના ખર્ચનું લક્ષ્ય રખાયું છે. આદિવાસી વિસ્તારોમાં ૫ નવી જીઆઈડીસી સ્થાપવામાં આવશે અને શ્રમિકો-વિદ્યાર્થીઓ માટે ૫૦૦ મિડી-બસો ફાળવાશે.
કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસ
 * કૃષિ યાંત્રીકીકરણ માટે ૧,૪૦૦ કરોડથી વધુ અને મત્સ્યોદ્યોગ ક્ષેત્રના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ૧,૩૪૦ કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
 * કુદરતી ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા ૩૯૨ કરોડથી વધુની જોગવાઈ અને ચાર ઝોનમાં બાયો-સીએનજી પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં આવશે.
 * ગ્રામીણ કનેક્ટિવિટી માટે ‘મુખ્યમંત્રી ગ્રામ સડક યોજના’ હેઠળ ૫,૬૦૦ કરોડ અને ‘VB-GRAM-G’ યોજના દ્વારા ગ્રામીણ પરિવારોને વર્ષમાં ૧૨૫ દિવસની રોજગારી આપવા ૧, seniors૫૦૦ કરોડ ફાળવાયા છે.
પ્રવાસન અને સાંસ્કૃતિક વારસો
સરકારે વર્ષ ૨૦૨૬ ને ‘ગુજરાત પ્રવાસન વર્ષ’ તરીકે જાહેર કર્યું છે. પ્રવાસન ક્ષેત્રના વિકાસ માટે ૬,૭૩૭ કરોડની જોગવાઈ સાથે સોમનાથને ‘ગ્લોબલ ડેસ્ટિનેશન’ તરીકે વિકસાવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત ‘વેડ ઇન ગુજરાત’ (Wed in Gujarat) કેમ્પેઈન અને ધોળાવીરા-લોથલના વિકાસ દ્વારા પ્રાચીન સંસ્કૃતિને પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે. ૧,૦૦૦ ટૂરિસ્ટ ગાઈડને તાલીમ પણ આપવામાં આવશે.
શહેરી પરિવર્તન અને માળખાકીય સુવિધાઓ
 * ‘સ્વર્ણિમ જયંતિ મુખ્યમંત્રી શહેરી વિકાસ યોજના’ માટે ૧૬,૧૧૬ કરોડની માતબર રકમ ફાળવવામાં આવી છે.
 * ૨૦૩૦ કોમનવેલ્થ ગેમ્સને ધ્યાનમાં રાખી ઓલિમ્પિક સ્તરનું સ્પોર્ટ્સ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવા અમદાવાદ માટે ૧,૨૭૮ કરોડથી વધુની જોગવાઈ કરાઈ છે. ૯૦ કરોડના ખર્ચે વર્લ્ડ ક્લાસ હોકી સ્ટેડિયમ પણ બનાવવામાં આવશે.
 * હાઈ-સ્પીડ કોરિડોર માટે ૮૦૦ કરોડ અને વાયર-ફ્રી સિટી મિશન હેઠળ ૫૦૦ કરોડ ખર્ચવામાં આવશે. ‘વિકસિત ગુજરાત ફંડ’ અંતર્ગત ૫૦,૦૦૦ કરોડની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
ઉદ્યોગ અને ભવિષ્યનું ગવર્નન્સ
ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ માટે ૨,૭૫૫ કરોડ અને એમએસએમઈ (MSME) સહાય માટે ૧,૭૭૫ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. ધોલેરા અને સાણંદને ગ્લોબલ સેમિકન્ડક્ટર હબ તરીકે સ્થાપિત કરવા પર ભાર મૂકાયો છે. ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં એઆઈ (AI) અને ડિજિટલ ગવર્નન્સ માટે ૮૫૦ કરોડથી વધુની જોગવાઈ સાથે ‘ગુજરાત યુનિફાઇડ ડિજિટલ સ્ટેક’ તૈયાર કરવામાં આવશે.
રાજ્યની માથાદીઠ આવક લગભગ ૩ લાખ રૂપિયા પર પહોંચી છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા ૧.૬ ગણી વધારે છે. ગુજરાત સતત મહેસૂલી સરપ્લસ ધરાવતું રાજ્ય રહ્યું છે અને તેની રાજકોષીય ખાધ જીડીપીના ૩% ની મર્યાદામાં (૧.૮૧%) રહી છે.