21 જુલાઈ 2025: ગુજરાત હાઈકોર્ટે મહેસાણાની એક મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટને IELTS (આઈઈએલટીએસ) પરિણામોમાં કથિત ગેરરીતિ અને બનાવટી દસ્તાવેજોના મામલે પોલીસે દાખલ કરેલા ક્લોઝર રિપોર્ટ (B સમરી) પર ફરીથી નિર્ણય લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ ચુકાદો IELTS કૌભાંડમાં ચાલી રહેલી તપાસમાં એક નવો વળાંક લાવ્યો છે, જ્યાં ઉચ્ચ IELTS બેન્ડ મેળવનાર ચાર ભારતીયો USAમાં અંગ્રેજી બોલવામાં અસમર્થ હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું.
 
શું છે સમગ્ર મામલો?
આ મામલો મે 2021માં પ્રકાશમાં આવ્યો જ્યારે એક સમાચાર અહેવાલ પ્રકાશિત થયો. આ અહેવાલ મુજબ, ચાર ભારતીયોને ગેરકાયદેસર રીતે USAમાં પ્રવેશ કરતા પકડવામાં આવ્યા હતા. આશ્ચર્યજનક રીતે, તેઓએ IELTS પરીક્ષામાં 8 બેન્ડ મેળવ્યા હોવા છતાં, USAમાં કાર્યવાહી દરમિયાન તેઓ અંગ્રેજી સમજી શક્યા ન હતા અને તેમને ટ્રાન્સલેટર દ્વારા હિન્દીમાં પ્રશ્નો પૂછવા પડ્યા હતા.

આ ઘટના બાદ, યુ.એસ. કોન્સ્યુલેટ જનરલે પણ ભારતીય પોલીસ સત્તાવાળાઓને ઈમેલ મોકલ્યો. પ્રારંભિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે આ ચાર વિદ્યાર્થીઓએ IELTS પરીક્ષામાં ઉચ્ચ સ્કોર મેળવવામાં કથિત રીતે ગેરરીતિ આચરી હતી. આના આધારે, 45 વ્યક્તિઓ વિરુદ્ધ FIR નોંધવામાં આવી હતી, જેમાં IPCની કલમ 406 (ગુનાહિત વિશ્વાસભંગ), 420 (ઠગાઈ), 465 (બનાવટ), 467 (મૂલ્યવાન દસ્તાવેજની બનાવટ), 468 (ઠગાઈ માટે બનાવટ), 471 (બનાવટી દસ્તાવેજનો ઉપયોગ), અને 120(B) (ગુનાહિત ષડયંત્ર) તેમજ ગુજરાત પોલીસ અધિનિયમ હેઠળ આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા.
 
તપાસ અધિકારીની 'ગડબડ' અને કોર્ટનો આદેશ
આ કેસની તપાસ એક અન્ય પોલીસ અધિકારીને સોંપવામાં આવી હતી, જેમણે પુરાવા અપૂરતા હોવાનું જણાવી 'B' સમરી રિપોર્ટ (ક્લોઝર રિપોર્ટ) દાખલ કર્યો હતો.

હાઈકોર્ટે સેશન્સ કોર્ટના એ આદેશને માન્ય રાખ્યો જેમાં મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ દ્વારા B સમરી રિપોર્ટ સ્વીકારવાના આદેશને રદ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, સેશન્સ કોર્ટે કેસની વધુ તપાસ માટે અન્ય પ્રામાણિક અને સક્ષમ PI અથવા Dy.SP. કક્ષાના અધિકારીની નિમણૂક માટે DGP ગુજરાતને કેસ મોકલવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો, જેને હાઈકોર્ટે કાયદાની દૃષ્ટિએ ખોટો ઠેરવીને રદ કર્યો. હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે, "કોઈપણ કોર્ટ કોઈ ન્યાયિક અધિકારીને આવો આદેશ આપવાનો નિર્દેશ આપી શકે નહીં," કારણ કે યોગ્ય આદેશ પસાર કરવો એ સંબંધિત મેજિસ્ટ્રેટનો અધિકાર છે.
 
હાઈકોર્ટના અવલોકનો અને આગામી કાર્યવાહી
જસ્ટિસ એલ.એસ. પીરઝાદાએ નોંધ્યું કે, તપાસ અધિકારીએ બે મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં તપાસ પૂર્ણ કરી દીધી હતી અને હસ્તાક્ષર નિષ્ણાતના અભિપ્રાયની રાહ જોયા વિના જ નિષ્કર્ષ પર પહોંચી ગયા કે અપૂરતા પુરાવા મળ્યા છે અને ગુનો નવસારીમાં થયો છે, મહેસાણામાં નહીં. જોકે, મૂળ અરજદાર અને અગાઉના તપાસ અધિકારીએ મહેસાણામાં વિઝા માટે અરજી કરી હોવાનું અને મહેસાણાથી IELTS પરીક્ષાનું ફોર્મ ભર્યું હોવાનું જણાવ્યું હતું.

હાઈકોર્ટે સેશન્સ કોર્ટના એ નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવ્યો જેમાં મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ દ્વારા B સમરી રિપોર્ટ સ્વીકારવાના આદેશને રદ કરવામાં આવ્યો હતો. હવે મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટને સેશન્સ કોર્ટ કે હાઈકોર્ટના આદેશથી પ્રભાવિત થયા વિના, આ B સમરી રિપોર્ટ પર ફરીથી સુનાવણી કરીને નિર્ણય લેવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.

આ ચુકાદાથી આ કથિત IELTS કૌભાંડની તપાસમાં નવી ગતિ આવશે તેવી અપેક્ષા છે. ભવિષ્યમાં આ કેસ કઈ દિશા લે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.