ગાંધીનગર : ગુજરાત સરકારે રાજ્યમાં શિસ્તભંગની કાર્યવાહીમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારવા માટે ગુજરાત તકેદારી આયોગ (GVC - ગુજરાત વિજિલન્સ કમિશન) ની મુખ્ય ભલામણોનો અમલ કર્યો છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પ્રમાણિક અધિકારીઓને અન્યાયી કાર્યવાહીથી બચાવવાનો અને જેઓ દોષિત જણાય અથવા તેમની સ્થિતિનો દુરુપયોગ કરે તેમની સામે કડક કાર્યવાહી સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. હવેથી, જો કોઈ વિભાગીય તપાસના અંતે કોઈ અધિકારીને તેમના બચાવ નિવેદનના આધારે છોડી દેવાની સંભાવના હોય, તો કેસ રદ કરતા પહેલા તપાસ એજન્સી અને GVC બંને સાથે ફરજિયાતપણે સલાહ-મસલત કરવી પડશે.
સામાન્ય વહીવટી વિભાગ (GAD) એ રાજ્ય સરકાર અને ગૃહ વિભાગ પાસેથી જરૂરી મંજૂરીઓ મેળવ્યા બાદ આ નિર્દેશ જારી કર્યો છે. સંયુક્ત સચિવ શબાના કુરેશીએ આ આદેશ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જે સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે સરકારી અધિકારીઓ સામેના આરોપો પાછા ખેંચવાના નિર્ણયો, ખાસ કરીને સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) અથવા ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી બ્યુરો (ACB) દ્વારા ફ્લેગ કરાયેલા કેસોમાં, નિર્દોષ જાહેર કરતા પહેલા સંબંધિત તપાસ એજન્સી સાથે પરામર્શ કરવો ફરજિયાત છે.
પારદર્શિતા માટે કડક નિયમો:
આરોપો પાછા ખેડવાની તમામ દરખાસ્તોમાં આમ કરવાના કારણો સ્પષ્ટપણે દર્શાવવા આવશ્યક છે. આ કાર્ય શિસ્તભંગ સત્તાધિકારી દ્વારા થવું જોઈએ. GVC સામાન્ય રીતે આ ભલામણો શરૂ કરતું હોવાથી, હવે તેના મંતવ્યો નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાનો ઔપચારિક ભાગ બનશે. વધુમાં, જો કોઈ વિભાગીય તપાસ ચાલુ હોય, તો અધિકારીના બચાવ અને હાલના પુરાવાઓની સમીક્ષા કર્યા પછી, આરોપોમાં સુધારો કરતા પહેલા અથવા દંડની પ્રકૃતિ નક્કી કરતા પહેલા, GVC સાથે ફરીથી પરામર્શ કરવો આવશ્યક છે.
ગંભીર કેસોમાં GVC ની ભૂમિકા:
એવા કિસ્સાઓમાં જ્યાં GVC એ મોટી સજાની ભલામણ કરી હોય અને શિસ્તભંગ સત્તાધિકારી તપાસ અહેવાલની સમીક્ષા કર્યા પછી અધિકારીને નિર્દોષ જાહેર કરવાનો અથવા તપાસ છોડી દેવાનો પ્રસ્તાવ મૂકે, ત્યારે આ મામલો પરામર્શ માટે GVC ને રજૂ કરવો ફરજિયાત છે. જોકે, જો આરોપીના મૃત્યુ અથવા કોર્ટના ચુકાદાને કારણે તપાસ બંધ કરવામાં આવી રહી હોય, તો પ્રવર્તમાન નિયમો મુજબ ફક્ત GVC ને જાણ કરવી જરૂરી છે. આ પ્રક્રિયા નાના દંડના કેસોને લાગુ પડતી નથી.
જો ગુજરાત તકેદારી આયોગે નાની સજાની ભલામણ કરી હોય અને શિસ્તભંગ સત્તાધિકારી બચાવ નિવેદન, વિભાગીય તપાસ અથવા અન્ય આધારો પર આરોપીને નિર્દોષ જાહેર કરવાનો અથવા કેસ છોડી દેવાનો નિર્ણય લે તો, આયોગ સાથે પરામર્શનો બીજો રાઉન્ડ જરૂરી નથી.
GVC પરામર્શ માટે જરૂરી મુખ્ય દસ્તાવેજો:
 * આરોપીને જારી કરાયેલ આરોપપત્ર
 * આરોપી દ્વારા સુપરત કરાયેલ બચાવ નિવેદન
 * રજૂ કરનાર અધિકારીનો સંક્ષિપ્ત લેખિત અહેવાલ
 * વિભાગીય તપાસ અહેવાલ
 * આરોપીને નિર્દોષ જાહેર કરવાના કારણો દર્શાવતી સ્વ-સ્પષ્ટિકરણ નોંધ
 * તપાસ અહેવાલ પર સક્ષમ સત્તાધિકારી દ્વારા કરાયેલા અવલોકનો અથવા નિર્ણયો
 * આરોપી દ્વારા સુપરત કરાયેલ અંતિમ બચાવ નિવેદન
 * કોઈપણ નવા મળેલા અથવા સંબંધિત અવલોકનો
 * તે જ કેસમાં સહ-આરોપીઓ સામે લેવાયેલી કાર્યવાહીની અપડેટેડ વિગતો
એવા કિસ્સાઓમાં કે જ્યાં બહુવિધ આરોપીઓ સામે ગંભીર શિસ્તભંગની કાર્યવાહીની ભલામણ કરવામાં આવી હોય, અને શિસ્તભંગ સત્તાધિકારી, બચાવ નિવેદનોની સમીક્ષા કર્યા પછી, તેમાંથી એકને નિર્દોષ જાહેર કરવાનો નિર્ણય લે, ત્યારે લેવાયેલી કાર્યવાહીની અપડેટેડ વિગતો ફરજિયાતપણે GVC ને સુપરત કરવી આવશ્યક છે. આ સુધારાઓ ગુજરાતના વહીવટીતંત્રમાં પારદર્શિતા અને જવાબદેહિતા વધારવામાં મદદ કરશે તેવી અપેક્ષા છે. (ધસેક્રેટરીયેટ.ઈન માંથી સાભાર)