સુરત : ભગવાન સ્વામિનારાયણ અને સુરતના એક પારસી પરિવાર વચ્ચેના દિવ્ય તથા ઐતિહાસિક સંબંધોની સાક્ષી પૂરતી ૨૦૧ વર્ષ જૂની પવિત્ર પાઘડી આજે પણ અકબંધ જળવાઈ રહી છે. સંવત ૧૮૮૧માં જ્યારે સાક્ષાત સ્વામિનારાયણ ભગવાન વિચરણ કરતાં સુરત પધાર્યા હતા, ત્યારે તત્કાલીન નગરશ્રેષ્ઠી અરદેશર કોટવાલે કરેલી ઉત્તમ સેવાથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાને વિદાય વેળાએ પોતાની પાઘડી અને શ્રીફળ ભેટમાં આપ્યા હતા. ત્યારથી લઈને આજદિન સુધી આ પારસી પરિવારની સાત પેઢીઓ આ અમૂલ્ય ધરોહરને પોતાના જીવની જેમ સાચવી રહી છે અને દર વર્ષે માત્ર ભાઈબીજના પવિત્ર દિવસે જ આ પાઘડી દર્શનાર્થે ખુલ્લી મૂકવામાં આવે છે.

આ historical પરંપરાની વિગતો મુજબ, સંવત ૧૮૮૧ના માગશર સુદ ત્રીજના દિવસે ભગવાને સુરતથી પ્રસ્થાન કર્યું તે પહેલાં કોટવાલે રોકાણ અને સુરક્ષાની ઉત્તમ વ્યવસ્થા કરી હતી. કોટવાલના મનમાં ભગવાનની કોઈ પ્રિય સ્મૃતિ મેળવવાની ઈચ્છા જાણીને અંતર્યામી ભગવાને તેમને આ ભેટ આપી હતી. કાળક્રમે આ અમૂલ્ય સ્મૃતિ અરદેશર કોટવાલના પુત્ર જહાંગીરશાહ અને ત્યારબાદ તેમની પત્ની ડોશીબાઈ મારફતે મોસાળ સોરાબજી એડલજી વાડિયા પરિવાર પાસે આવી પહોંચી હતી, જે પરંપરા આજે પણ અવિરતપણે ચાલી રહી છે.

સુરતના સૈયદપુરામાં રહેતા વાડિયા પરિવારે આ પવિત્ર પાઘડીની સુરક્ષા માટે ઘરમાં ખાસ અલાયદો પૂજા રૂમ બનાવ્યો છે. ૨૦૧ વર્ષ જૂની આ પાઘડી કુદરતી રીતે સુરક્ષિત રહે અને તેને કોઈ નુકસાન ન થાય તે માટે તેને લાકડાની ખાસ પેટીમાં રાખવામાં આવે છે. તેમાં જીવાત કે જંતુઓથી રક્ષણ મેળવવા માટે પરિવાર નિયમિતપણે કપૂરની ગોટીઓ, લવિંગ અને નેપ્થલીન બોલ્સનો ઉપયોગ કરે છે, જેથી કાપડ અને તેની પવિત્રતા આજે પણ સુરક્ષિત છે. પરિવારના પ્રતિનિધિ શેઝાદ વાડિયા સહીત સાતમી પેઢી રોજ સવારે આ પાઘડીની વિધિવત પૂજા-અર્ચના કરે છે.

આ અદ્ભુત ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાને જોવા માટે ભાઈબીજના દિવસે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો સુરત ખાતે ઉમટી પડે છે અને ધન્યતા અનુભવે છે. આગામી સમયમાં આ ઐતિહાસિક વિરાસતના જતન માટે પરિવાર દ્વારા તેને વધુ સુરક્ષિત રાખવાના અને ભક્તો માટે વ્યવસ્થાઓને વધુ સુદ્રઢ બનાવવામાં આવે તેવી શક્યતા છે, જેથી સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય અને પારસી પરિવારના આ અદ્વિતીય પ્રેમનો ઇતિહાસ કાયમ માટે અમર રહે.