(મુકુંદ બદિયાણી દ્વારા) જામનગરઃ તા.૮:  રિલાયન્‍સ જિયોએ તેના વ્‍યાવસાયિક લોન્‍ચ પછીના દાયકામાં ગુજરાતમાં વાયરલેસ માર્કેટનું સંપૂર્ણ ચિત્ર બદલી નાખ્‍યું છે, ઓગસ્‍ટ ૨૦૧૬માં શૂન્‍ય ગ્રાહકથી શરૂ કરીને જિયોએ તેના કામકાજના પ્રથમ મહિનામાં (સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૧૬) ૧૪.૬ લાખ યુઝર્સ નોંધાવ્‍યા હતા અને આજે જૂન ૨૦૨૬ સુધીમાં ૩૩૫.૫ લાખ ગ્રાહકો સુધી પહોંચી ગઈ છે ﾗ જે ૩૨૦.૯ લાખ ગ્રાહકોની ચોખ્‍ખી વળદ્ધિ અને ૩૭.૯%નો સરેરાશ વાર્ષિક વળદ્ધિ દર દર્શાવે છે. જૂન ૨૦૨૬ સુધીમાં જિયો આ ટેલિકોમ સર્કલમાં ૪૬.૪%હિસ્‍સા અને કુલ ૭૨૭.૦ લાખ વાયરલેસ કનેક્‍શન્‍સ સાથે માર્કેટ લીડર છે.

જિયોનો ગ્રાહક સમૂહ સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૧૬માં ૧૪.૬ લાખથી શરૂ થયો હતો, જે ઉત્તરોત્તર વધીને જૂન ૨૦૨૬ના તેના તાજેતરમાં નોંધાયેલા આંકડા અનુસાર ૩૩૫.૫ લાખની ટોચે પહોંચ્‍યો છે. ગ્રાહક સંખ્‍યાની દ્રષ્ટિએ આ સમયગાળા દરમિયાન તેણે આશરે ૨૨.૯ ગણી વળદ્ધિ નોંધાવી છે. જિયો ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૦માં પ્રથમ વખત આ ટેલિકોમ સર્કલની સૌથી મોટી ઓપરેટર બની હતી અને ત્‍યારથી તેણે પોતાનું ટોચનું સ્‍થાન જાળવી રાખ્‍યું છે. માસિક ડેટા અનુસાર, જિયોએ ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૦માં વોડાફોન આઇડિયાને અને જુલાઈ ૨૦૧૭માં એરટેલને પાછળ છોડી દીધું હતું.

એરટેલ ઓગસ્‍ટ ૨૦૧૬માં ૮૬.૮ લાખ ગ્રાહકો ધરાવતું હતું જે આંક વધીને જૂન ૨૦૨૬માં ૧૫૮.૪ લાખે પહોંચ્‍યો છે (+ ૭૧.૬ લાખ, ૬.૩% CAGR). વોડાફોન આઇડિયા ﾗ વોડાફોન અને આઇડિયાનો સંયુક્‍ત ગ્રાહક આધાર ﾗ ૩૧૬.૮ લાખથી ઘટીને ૨૦૦.૧ લાખ થઈ ગયો છે (-૧૧૬.૭ લાખ, -૪.૬%  CAGR), જે એકસમયે એપ્રિલ ૨૦૧૮માં ૩૫૪.૮ લાખના ટોચના સ્‍થાને હતો. BSNL ૩૯.૮ લાખથી ઘટીને ૩૩.૦ લાખે પહોંચ્‍યું (-૧.૯% CAGR) છે. ‘‘અન્‍ય'' કેટેગરીની વાત કરીએ તો ટાટા, રિલાયન્‍સ કોમ્‍યુનિકેશન્‍સ, એરસેલ, ટેલિનોર, વીડિયોકોન અને અન્‍ય ઓપરેટરો સમયાંતરે બહાર થઈ ગયા છે ﾗ તેના ગ્રાહકોનો સંયુક્‍ત આંક ઓગસ્‍ટ ૨૦૧૬માં ૧૭૫.૦ લાખ હતો જે ઘટીને જુલાઈ ૨૦૧૯ની આસપાસ શૂન્‍ય થઈ ગયો, કારણ કે માર્કેટમાં માત્ર ચાર જ મુખ્‍ય કંપની જ બચી હતી.

ઓગસ્‍ટ ૨૦૧૬માં કોઈ આધાર ન હોવાને કારણે સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૧૬ના પ્રથમ મહિનાના ડેટા આધારે ગણતરી કરવામાં આવતા જિયોનો ૩૭.૯%નો CAGR અન્‍ય તમામ પ્રસ્‍થાપિત કંપનીઓ કરતાં ઘણો આગળ રહ્યો છે. આ જ સમયગાળામાં એરટેલે ૬.૩%ના દરે વળદ્ધિ નોંધાવી છે, જ્‍યારે વોડાફોન આઇડિયા -૪.૬% અને BSNL -૧.૯ના દરે ઘટયા. વળદ્ધિની બાબતમાં સૌથી નજીકની સ્‍પર્ધક કંપની એરટેલ (૬.૩%) હતી. ગુજરાતમાં કોઈ પણ સ્‍પર્ધક જિયોની વિસ્‍તરણ ઝડપની આસપાસ પણ પહોંચી શકયું નથી, જે સ્‍પષ્ટ કરે છે કે જિયોનો આ ઉદય સમગ્ર માર્કેટ ઘટવાને કારણે નહીં પરંતુ નવા ગ્રાહકો ઉમેરાવાના કારણે થયો હતો ﾗ જ્‍યાં ટેલિકોમ માર્કેટ પોતે ગત દાયકા દરમિયાન ૧૪.૭% વધ્‍યું છે.

ગુજરાતમાં આ દાયકામાં ત્રણ મોટા ફેરાફારો જોવા મળ્‍યા હતા. પ્રથમ, કોન્‍સોલિડેશનઃ ૨૦૧૬માં આઠથી વધુ ઓપરેટરોનું ક્ષેત્ર ઘટીને ચાર થઈ ગયું, કારણ કે ‘‘અન્‍ય'' કેટેગરીની ગ્રાહક સંખ્‍યા ૧૭૫.૦ લાખથી ઘટીને શૂન્‍ય થઈ ગઈ. બીજું, વોડાફોન-આઇડિયાના વિલીનીકરણથી એક મોટી કંપની અસ્‍તિત્‍વમાં આવી જેણે ત્‍યારથી પોતાનો હિસ્‍સો ગુમાવ્‍યો હતો, જે એપ્રિલ ૨૦૧૮માં ૩૫૪.૮ લાખની ટોચ પરથી ઘટીને ૨૦૦.૧ લાખ પર આવી ગઈ હતી. ત્રીજું, જિયોના આગમનથી કુલ વાયરલેસ ગ્રાહક સંખ્‍યા સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૧૬માં ૬૩૩.૭ લાખથી વધીને જૂન ૨૦૨૬માં ૭૨૭.૦ લાખ થઈ (૧૪.૭%નો વધારો), જે દર્શાવે છે કે જિયોએ માત્ર જૂના ગ્રાહકો પોતાની તરફ જ નથી ખેંચ્‍યા પરંતુ કનેક્‍ટિવિટીનો વ્‍યાપ વધાર્યો છે.

જૂન ૨૦૨૬ મુજબ ગુજરાતમાં ક્રમાંક આ પ્રમાણે છેઃ ૧. રિલાયન્‍સ જિયો (૩૩૫.૫ લાખ); ૨. વોડાફોન આઇડિયા (૨૦૦.૧ લાખ); ૩. એરટેલ (૧૫૮.૪ લાખ); ૪. BSNL (૩૩.૦ લાખ). જિયો ૪૬.૨% બજાર હિસ્‍સા સાથે આ સર્કલમાં મોખરે છે.