મુંબઈ: સિનેમાના રૂપેરી પડદા પર આપણે જ્યારે કોઈ કલાકારને અદભૂત અભિનય કરતા જોઈએ છીએ, ત્યારે ઘણીવાર એવું લાગે છે કે તેઓ એ પાત્રને માત્ર ભજવી નથી રહ્યા પણ જીવી રહ્યા છે. આ કળાને સિનેમાની ભાષામાં 'મેથડ એક્ટિંગ' (Method Acting) કહેવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે પડદા પર દેખાતી આ સચ્ચાઈ પાછળ કલાકારોએ કેટલી મોટી કિંમત ચૂકવવી પડે છે? બોલિવૂડના ઇતિહાસમાં એવા અનેક કિસ્સા છે જેમાં કલાકારોએ પાત્રની માનસિકતામાં ઉતરવા માટે પોતાનું વાસ્તવિક જીવન અને સ્વાસ્થ્ય દાવ પર લગાવી દીધું હતું.

દિલીપ કુમાર: ભારતના પ્રથમ મેથડ એક્ટર

ટ્રેજેડી કિંગ દિલીપ કુમારને સત્યજીત રેએ 'અલ્ટીમેટ મેથડ એક્ટર' કહ્યા હતા. ફિલ્મ 'દેવદાસ'માં એક નિષ્ફળ પ્રેમીના દુઃખને જીવંત કરવા માટે દિલીપ સાહેબ એટલી હદે એ પાત્રમાં ડૂબી ગયા હતા કે તેઓ વાસ્તવિક જીવનમાં ગંભીર ડિપ્રેશનનો શિકાર બન્યા હતા. તેમની હાલત એટલી ખરાબ થઈ ગઈ હતી કે ડોક્ટરોએ તેમને સલાહ આપી હતી કે જો તમારે માનસિક સ્વસ્થ રહેવું હોય તો થોડા સમય માટે દુઃખદ ભૂમિકાઓ છોડીને કોમેડી ફિલ્મો કરવી પડશે.

રણવીર સિંહ અને રણબીર કપૂરનો સંઘર્ષ

આજના યુગમાં રણવીર સિંહ પોતાની આક્રમક મેથડ એક્ટિંગ માટે જાણીતો છે. 'પદ્માવત'માં ક્રૂર અલાઉદ્દીન ખિલજી બનવા માટે રણવીરે પોતાને ૨૧ દિવસ સુધી એક અંધારા રૂમમાં કેદ કરી દીધો હતો. તેણે બહારની દુનિયા સાથેના તમામ સંપર્કો કાપી નાખ્યા હતા. પરિણામે તે એટલો ચીડિયો અને ગુસ્સાવાળો થઈ ગયો હતો કે ફિલ્મ પૂરી થયા બાદ તેને સામાન્ય થવા માટે સાયકોલોજીકલ થેરાપી લેવી પડી હતી. બીજી તરફ, રણબીર કપૂરે 'રોકસ્ટાર' અને 'સંજુ' માટે મહિનાઓ સુધી પાત્રના જૂના ફૂટેજ અને પરિવારો સાથે સમય વિતાવીને પોતાને સંપૂર્ણ બદલી નાખ્યો હતો.

આમિર ખાન અને નસીરુદ્દીન શાહની પરફેક્શનિઝમ

આમિર ખાન ઉર્ફે 'મિસ્ટર પરફેક્શનિસ્ટ' તેની ભૂમિકાઓ માટે ગમે તે હદ સુધી જવા તૈયાર હોય છે. 'દંગલ' માટે તેણે પહેલા શરીર વધાર્યું અને પછી ઘટાડ્યું, જે સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત જોખમી હતું. તેવી જ રીતે, નસીરુદ્દીન શાહે ફિલ્મ 'સ્પર્શ'માં અંધ વ્યક્તિની ભૂમિકા ભજવવા માટે અઠવાડિયા સુધી અંધશાળામાં રહીને તેમની હલચલનું બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કર્યું હતું.

મેથડ એક્ટિંગના ૩ મુખ્ય સ્તંભો:

૧. સેન્સ મેમરી: પોતાના અંગત જીવનના દુઃખને યાદ કરીને કેમેરા સામે રડવું.

૨. નિમજ્જન (Immersion): પાત્ર જેવો જ પોશાક પહેરવો અને તે જ વાતાવરણમાં રહેવું.

૩. અવલોકન: જે-તે પાત્રના હાવભાવ શીખવા માટે તેવા લોકો સાથે લાંબો સમય વિતાવવો.

આ યાદીમાં ઈરફાન ખાન, પંકજ કપૂર અને નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી જેવા નામ પણ સામેલ છે, જેમણે સાબિત કર્યું કે શ્રેષ્ઠ અભિનય એ માત્ર સંવાદો બોલવા નથી, પણ પાત્રના આત્માને પોતાનામાં ઉતારવો છે.